Udostępnione dane AC Nielsen dotyczące okresu sierpień 2007 - lipiec 2008 oraz okresu sierpień 2008 - lipiec 2009 potwierdzają rosnący trend spożycia praktycznie wszystkich kategorii napojowych w Polsce. Według tych danych spożycie naturalnych wód butelkowanych wyniosło w tym czasie 2,1 mld litrów (wzrost o 7,3%) osiągając wartość 2,3 mld PLN (wzrost o 10,3%). Krajowa Izba Gospodarcza "Przemysł Rozlewniczy" szacuje jednak, że w tym akurat przypadku rzeczywista sprzedaż i spożycie były o około 10-15% wyższe. Mniej więcej 2/3 spożycia przypada na wody niegazowane i ich sprzedaż zwiększa się w średniorocznym tempie ponad 2%. Preferowana przez klientów pojemność opakowania to butelki 1,5 l (ok. 75%) oraz duże opakowania powyżej 2 litrów. Kluczowe znaczenie w dystrybucji mają duże obiekty handlowe i ich udział zwiększą się kosztem mniejszych sklepów. Podkreślić trzeba, że wzrasta sprzedaż napojów aromatyzowanych produkowanych na bazie naturalnych wód mineralnych i wód źródlanych. Stanowią one aktualnie 13,5% (+0,5%) całej sprzedaży w ujęciu wolumenowym i już 21,2% (+1,7%) w ujęciu wartościowym.

Również kategoria napoje gazowane odnotowała w tym samym czasie wzrost sprzedaży zarówno w ujęciu ilościowym (+1,3%) osiągając poziom 1,6 mld litrów i wartość 3,1 mld PLN (wzrost o 8,6%). Najchętniej kupowanymi napojami były napoje o smaku coli oraz truskawki, jabłka, cytryny i pomarańczy. W tym przypadku sprzedaż rozkłada się mniej więcej równomiernie na poszczególne kanały dystrybucji, choć powoli rośnie udział wielkopowierzchniowych obiektów handlowych. Widoczny jest wzrost w segmencie napojów niegazowanych. Wielkość sprzedaży wyniosła w omawianym czasie 740,8 mln litrów (+2,4%) o wartości 1,7 mld PLN (+9,4%). W tym przypadku największym uznaniem konsumentów cieszyły się napoje o smaku wieloowocowym, pomarańczowym i jabłkowym, choć w porównaniu do poprzedniego okresu odnotowują one lekki spadek spożycia. Ich sprzedaż również rozkłada się równomiernie na w zasadzie wszystkie punkty dystrybucji. Głównymi rodzajami opakowania są karton (ponad 50% sprzedaży) i butelki plastikowe (około 40%).

W okresie sierpień 2007 - lipiec 2008 sprzedaż napojów energetycznych i napojów izotonicznych na polskim rynku osiągnęła 100,1 mln litrów o wartości 774,4 mln PLN. Oznacza to przyrost sprzedaży o 14,6% pod względem ilości i 7,5% w ujęciu wartościowym w analogicznym okresie 2008 - 2009. Także i w tym asortymencie sprzedaż rozkłada się równomiernie na poszczególne rodzaje sklepów.

Dla uzupełnienia należy wspomnieć, że w tym samym czasie według danych AC Nielsen kategoria soki uzyskała wzrost sprzedaży o 2% osiągając poziom 214,3 mln litrów i wartość 774,2 mln PLN (+1,8%). Inaczej sytuacja wyglądała w asortymencie nektary, gdzie odnotowany został spadek sprzedaży do 351,8 mln litrów (-4,6%) o wartości 112 mln PLN (-3,7%). Podstawowym rodzajem opakowania dla soków i nektarów są kartony i butelki szklane. Ich sprzedaż odbywa się równomiernie poprzez wszystkie kanały sprzedaży detalicznej.

Nadal wśród największych widoczna jest na rynku walka o prymat. Wedle naszych danych liderem pozostaje marka „Żywiec Zdrój" (Grupa Danone) mający około 30% udziału w rynku. Drugą pozycję z pewnością umocniła Spółka „Nałęczów Zdrój" (Cisowianka). Z pewnością jednak w czołówce znajdują się „Coca Cola HBC Polska" (krajowy lider w napojach), „Nestle' Waters Polska", „Maspex", „Agros Nova", Grupa „Kofola - Hoop", „Muszynianka", „Ustronianka", „Pepsi Cola General Bottlers Poland Sp. z o. o." i „Zbyszko" oraz TG „Bewa". Systematycznie wzrasta rynek „private label", który kształtuje się obecnie na poziomie około 25% całości polskiego rynku napojów bezalkoholowych i ma tendencję wzrostową.

Rok 2009 obfitował podobnie jak w poprzednich latach poszerzeniem swojego portfolio przez wielu producentów. Wśród nich wymienić należy między innymi nową ofertę „Coca Coli" w segmencie naturalnych wód mineralnych („Kropla Minerałów"), innowacyjne produkty sprzedawane pod marką „Cappy" oraz napoje gazowane „Fanta" oferowane w nowej formule. „Piwniczanka", która przez cały ubiegły rok świętowała jubileusz 40 - lecia, wprowadziła do sprzedaży wodę mineralną w nowym, poręcznym opakowaniu - butelce PET o pojemności 0,33 l. Podobnie woda mineralna NATA produkowana przez firmę „Lonza -Nata" zyskała nowy, bardzo świeży wygląd. Pojawiły się również nowe propozycje marki „Nałęczowianka" - niegazowana w opakowaniach 0,75 l dla aktywnych sportowo oraz „Nałęczowianka Junior" i napoje produkowane na bazie wody mineralnej. Także wiele zmian przeszła czołowa marka firmy „HOOP Polska" - „Arctic". Na rynku pojawiła się nowa marka wody źródlanej „Górska Natura" oraz napoje produkowane na jej bazie o smakach cytrynowym i truskawkowym - producent „Pepsi Cola General Bottlerers Poland". Natomiast producent wody mineralnej oraz napojów funkcjonalnych „Wytwórnia Mineral" wprowadził na rynek napoje również wytwarzane przy zastosowaniu takiej technologii o różnych smakach owocowych. Firma „Ustronianka" przygotowała napoje „Aqua Grapcio" będące rozszerzeniem popularnej marki dla dzieci „Grapcio". Ponadto nowe produkty wprowadziły na polski rynek firmy „Dodoni", „Vision Film" oraz „Maspex". Na polskim rynku pojawiła się również nowa naturalna woda mineralna „Juroff" produkowana przez „Mineral Water Production Sp. z o. o." z Koziegłowach. Pod koniec minionego roku „Cisowianka" po raz kolejny wytycza trendy na rynku wód. Na sklepowe półki trafił właśnie najnowszy produkt - Cisowianka PERLAGE. Perlage to specjalna metoda nasycania wody dwutlenkiem węgla, dzięki której powstaje musowanie charakterystyczne dla wysokiej klasy win i szampanów. Nie sposób wymienić wszystkie innowacyjności rynkowe, dzięki którym konsumenci mają urozmaicony wybór na półce sklepowej wśród wód i napojów.

Do ich kupowania zachęcały wysokonakładowe kampanie reklamowe, sponsoring aktywności sportowej, akcje charytatywne i proekologiczne oraz prozdrowotne, szczególnie intensywne w sezonie letnim. Mała butelka wody „Cisowianka" została wyprodukowana specjalnie na potrzeby Kampanii Wodnej Polskiej Akcji Humanitarnej prowadzonej na rzecz zapewnienia dostępu do wody pitnej na świecie. W ramach programu ekologicznego „Moje Silne Drzewo" zainicjowanego między przez „Żywiec Zdrój Sp. z o. o." rozpoczęło się sadzenie miliona drzew w kwietniu br. w Beskidzie Żywieckim. W siatkarskiej lidze kobiecej prym wiedzie sponsorowana przez Spółdzielnię „Muszynianka" drużyna „Muszynianka Fakro". Tegoroczne Mistrzostwa Europy w koszykówce mężczyzn wspierane były przez „Staropolankę". Podobnie jest w przypadku polskiej siatkówki męskiej i kobiecej, które z sukcesami wspiera Spółdzielnia „Jurajska" z Myszkowa. Kolejny rok „Kinga Pienińska" była partnerem Tour de Pologne organizując przy okazji interesujący konkurs fotograficzny dla fanów sportów rowerowych. Marka „Cisowianka" została uhonorowana statuetką „Superbrand 2009". Według Niezależnej Rady Ekspertów polska marka cieszy się wysoką reputacją, a konsumenci mają do niej szczególne zaufanie. W roku 2009 firma „Ostromecko" została sponsorem VII edycji ogólnopolskiej akcji edukacji ekologicznej organizowanej w ramach programu „Odpowiedzialność i Troska" polegającej na zbieraniu przez dzieci jak największej ilości butelek PET po napojach.

Natomiast liderami w zakresie prowadzonych w 2009 roku ogólnopolskich kampanii marketingowych były „Żywiec Zdrój", „Coca Cola HBC Polska", „Nałęczów Zdrój", „Kofola - Hoop", „Nestle' Waters Polska" Sp. z o. o., „Pepsi Cola General Bottlers Poland Sp. z o. o.", „Muszynianka", „Ustronianka", „Jurajska" i „Piwniczanka".

Osobnej wzmianki wymaga kampania prowadzona pod hasłem „Woda - naturalnie ze źródła", która została zainicjowana przez Krajową Izbę Gospodarczą "Przemysł Rozlewniczy" przy współpracy z profesjonalną agencją PR „Multi Communications" z Warszawy prowadzona między innymi pod honorowym patronatem Ministra Zdrowia. Inauguracja kampanii miała miejsce podczas konferencji naukowo - prasowej, która odbyła się pod koniec maja w siedzibie Polskiej Akademii Nauk. W konferencji wzięło udział ponad 40 dziennikarzy (łącznie 32 tytuły prasowe) reprezentujący media informacyjne, poradnikowe, zdrowotne, kobiece, stacje radiowe i telewizyjne, tematyczne serwisy internetowe oraz przedstawiciele Państwowego Zakładu Higieny, Rady Promocji Zdrowego Żywienia i Polskiego Towarzystwa Oświaty Zdrowotnej. Na potrzeby konferencji została przeprowadzona specjalna sonda uliczna wśród reprezentatywnej grupy ludzi z wiedzy na temat naturalnych wód butelkowanych oraz przeprowadzono badania świadomościowe wśród konsumentów. Na podstawie bardzo dużej ilości wygenerowanych publikacji medialnych ocenić należy, że kampania osiągnęła swoje cele i miała wpływ na wzrost świadomości społecznej. Miała charakter „no brand" i była doskonałym uzupełnieniem kampanii prowadzonych przez poszczególnych producentów promujących własne marki. Kampania w większej części sfinansowana została dodatkowymi środkami przekazanymi przez niektórych członków Izby, w części zaś ze środków bieżących biura Izby.

Rok 2009 był rokiem tzw. spowolnienia gospodarczego w Polsce lub - w ocenie niektórych ekspertów gospodarczych - wręcz mieliśmy do czynienia z kryzysem. Trudno zatem mówić o inwestycjach w branży rozlewniczej realizowanych na masową skalę w tym okresie. Z pewnością na uwagę zasługuje uruchomienie kolejnej linii do rozlewania wody „Cisowianka" (druga w trakcie realizacji) i rozbudowa laboratorium w zakładzie w Drzewcach k/Nałęczowa. Spółka „FoodCare" uruchomiła nowy zakład produkcji napoju „Tiger (puszki i butelki PET). Na podkreślenie zasługuje podjecie ze strony „Coca Cola HBC Polska" we współpracy z firmą „Contour Globar" działań inwestycyjnych w kierunku wybudowania przy zakładzie w Radzyminie trigeneracyjnego bloku elektrociepłowniczego, który będzie zaopatrywał zakład w energię elektryczną i ciepło oraz pozwoli na wykorzystywanie CO2 powstający w procesach produkcyjnych do nasycania nim napojów.

W 2009 roku swój jubileusz 50 - lecia działalności obchodziła „Jurajska Spółdzielnia Pracy" w Myszkowie oraz 15 - lecie świętowano w „Bericap Polska Sp. z o. o. czołowego producenta nakrętek. Tradycyjnie dużą frekwencją cieszyły się organizowane przez Biuro Izby dwie ogólnopolskie konferencje w lutym w Polanicy Zdroju oraz we wrześniu w Nałęczowie. Ich uczestnicy mieli okazję zwiedzić rozlewnie naturalnych wód mineralnych „Staropolanka", „Nałęczowianka" i „Cisowianka". Ponadto odbyło się spotkanie producentów naturalnych wód wysokozmineralizowanych w Krynicy oraz w Rybniku producentów związanych z sektorem wód w opakowaniach HOD zorganizowane przy współpracy biura Izby z firmą „Greif Aqua Pack Sp. z o. o.". W trakcie tych konferencji omawiane były problemy nurtujące firmy działające w tym segmencie rynkowym.

Odnośnie polskich uzdrowisk godny podkreślenia jest fakt funkcjonowania „Unii Uzdrowisk Polskich" i wspólnej marki „Polskie Wody Uzdrowiskowe". Celem producentów „Buskowianki", „Celestynki", „Kryniczanki", „Staropolanki", „Krystynki", „Połczynianki", „Wienickiej Zdrój", „Hetmańskiej" oraz „Wysowianki" jest promowanie regularnego picia wód uzdrowiskowych, a także edukowanie, jak należy dobierać optymalnie wody mineralne do indywidualnych potrzeb organizmu. Udanie były one prezentowane na kolektywnym stoisku na targach „Polagra" we wrześniu 2009 r. oraz Międzynarodowych Targach „Geo - Eko - Tech" w maju 2009 r. w Warszawie.

Na zaproszenie Głównego Inspektoratu Sanitarnego i przy współpracy z Państwowym Zakładem Higieny w 2009 Zarząd Izby aktywnie uczestniczył w dopracowywaniu nowego rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie naturalnych wód źródlanych, wód źródlanych i wód stołowych. Dotyczyło to w szczególności uwag zgłoszonych do wcześniej przesłanego przez administrację polską projektu do Komisji Europejskiej. Na chwilę obecną znajduje się on ciągłe w Komisji Europejskiej i niestety nie doczekał się jeszcze notyfikacji mimo nacisków strony polskiej. Zarząd i biuro Izby jest w stałym kontakcie z GIS w tej sprawie. Podobne działania miały miejsce przy opiniowaniu projektu ustawy w sprawie zmiany ustawy w sprawie bezpieczeństwa żywności i żywienia. Zgłoszone uwagi otrzymane po konsultacjach z członkami Izby do sejmowej Komisji Zdrowia zostały uwzględnione. Ponadto w pracach Rady ds. Diety, Aktywności Fizycznej i Zdrowia (Ministerstwo Zdrowia) uczestniczyła p. Iwona Jacaszek (Coca-Cola HBC Polska) jako przedstawiciel KIG "Przemysł Rozlewniczy".

Izba zakończyła prace nad wydaniem kolejnego poradnika pt. „Dobre Praktyki Magazynowania i Ekspozycji Napojów", który był dystrybuowany wśród rozlewników, hurtowników i punktów sprzedaży od początku 2009 roku. Jest to wspólne przedsięwzięcie biura Izby i „Coca Cola HBC Polska" przeprowadzone pod merytorycznym patronatem honorowym Głównego Inspektora Sanitarnego. Ponadto wydana została w 2009 roku broszura „Wody podziemne Jury Krakowsko - Wieluńskiej i ich wykorzystanie w przemyśle rozlewniczym". Ponadto ukazał się „Leksykon rozlewni wód w opakowaniach". Regularnie ukazywał się kwartalnik „Źródło" prezentujący m. in. bieżące informacje z życia Izby i branży, nowe rozwiązania technologiczne w Europie i na świecie, wywiady z przedstawicielami instytucji naukowych, nowinki w zakresie asortymentów i opakowań.

Izba należy i aktywnie uczestniczy w pracach organizacji międzynarodowych EFBW (wody butelkowane), UNESDA (napoje bezalkoholowe) i EBWA (wody w dużych opakowaniach). W roku 2009 Zarząd Izby podjął starania w kierunku zorganizowania w 2011 roku sesji EFBW w Warszawie.

Na koniec 2009 dokonane zostały zmiany we władzach Izby. Rezygnację z pełnienia funkcji Wiceprezesa Zarządu złożył p. dr Mieczysław Kucharski jej wieloletni Prezes i współzałożyciel Izby, który nadal będzie z nią współpracował jako jej honorowy członek.

Reasumując można stwierdzić, iż większość producentów wód i napojów w Polsce miniony rok powinna zaliczyć do mniej lub bardziej udanych. Pozwolił on im ugruntować swoją pozycję na rynku. Wiele czynników wskazuje, że 2010 rok powinien być dla producentów naturalnych wód butelkowanych i napojów udany. Dla Krajowej Izby Gospodarczej "Przemysł Rozlewniczy" nadchodzący Nowy Rok będzie szczególny, ponieważ wiąże się z jubileuszem jej 10 - lecia istnienia.

Wojciech Rutkowski
Prezes Zarządu
Krajowa Izba Gospodarcza "Przemysł Rozlewniczy"
Warszawa, styczeń 2010 r.